upravljanje otpadom na način kojim se ne ugrožava zdravlje ljudi i životna sredina;

prevenciju nastajanja otpada, posebno razvojem čistijih tehnologija i racionalnim korišćenjem prirodnih bogatstava, kao i otklanjanje opasnosti od njegovog štetnog dejstva na zdravlje ljudi i životnu sredinu;

ponovno iskorišćenje otpada i izdvajanje sekundarnih sirovina iz otpada;

razvoj postupaka i metoda za odlaganje otpada;

sanaciju nesanitarnih i divljih deponija;

praćenje stanja postojećih i novoformiranih sanitarnih deponija;

razvijanje svesti o upravljanju otpadom.

zagađenja voda, vazduha i zemljišta;

opasnosti po biljni i životinjski svet;

opasnosti od nastajanja udesa odnosno velikog udesa, naročito eksplozija ili požara;

negativnih uticaja na predele i prirodna dobra posebnih vrednosti;

nivoa buke i neprijatnih mirisa.

gasovite otpadne materije koje se ispuštaju u atmosferu;

zemlju (in situ) uključujući neiskopanu kontaminiranu zemlju i građevine trajno povezane sa zemljištem;

nekontaminirano zemljište i druge materijale iz prirode iskopane tokom građevinskih aktivnosti gde je izvesno da će materijal biti korišćen u građevinske svrhe u svom prirodnom obliku na gradilištu na kom je iskopan;

radioaktivni otpad;

deaktivirane eksplozive;

fekalije, ako nisu obuhvaćene

stavom 2. tačka 2) ovog člana

;

slamu i druge prirodne neopasne poljoprivredne ili šumske materijale koji se koriste u poljoprivredi, šumarstvu ili za proizvodnju energije od takve biomase kroz procese ili metode, koji ne štete životnoj sredini ili ugrožavaju zdravlje ljudi;

mulj iz kanalizacionih sistema i sadržaj septičkih jama, osim mulja iz postrojenja za tretman otpadnih voda.

otpadne vode;

sporedne proizvode životinjskog porekla, uključujući i dobijene proizvode na koje se primenjuju propisi u oblasti veterinarstva, osim onih koji su namenjeni za spaljivanje, korišćenje u postrojenjima za proizvodnju biogasa i biometana ili postrojenjima za kompostiranje ili odlaganje na sanitarnu deponiju pod posebnim uslovima, u skladu sa posebnim propisom;

supstance koje su namenjene da se koriste kao hranivo u skladu sa propisima o hrani za životinje i koje se ne sastoje ili ne sadrže sporedne proizvode životinjskog porekla;

leševe životinja koje nisu zaklane, kao i na ubijene životinje u cilju iskorenjivanja epizootične bolesti, a koje su uklonjene u skladu sa propisima u oblasti veterinarstva;

otpad koji nastaje pri istraživanju, iskopavanju, eksploataciji, pripremi i skladištenju mineralnih sirovina, kao i pri radu u kamenolomima na koje se primenjuju propisi o upravljanju rudarskim otpadom.

anaerobna digestija jeste proces u kojem se biorazgradivi materijal razgrađuje u odsustvu kiseonika;

bio otpad jeste biorazgradivi otpad iz bašti i parkova, otpad od hrane i kuhinjski otpad iz domaćinstva, restorana, ugostiteljstva i maloprodajnih objekata, kancelarija i veleprodaje i sličan otpad iz proizvodnje prehrambenih proizvoda;

centar za sakupljanje otpada jeste mesto određeno odlukom jedinice lokalne samouprave, na koje građani donose otpad i kabasti otpad (nameštaj i bela tehnika, baštenski otpad, materijal pogodan za reciklažu, uključujući i opasan otpad iz domaćinstva);

dekontaminacija obuhvata sve operacije koje omogućavaju ponovno korišćenje, reciklažu ili bezbedno odlaganje opreme, objekata ili materijala kontaminiranih opasnim materijama i može uključiti uklanjanje ili zamenu opasnih materija odgovarajućim manje štetnim materijama;

deponija jeste mesto za konačno sanitarno odlaganje otpada na površini ili ispod površine zemlje uključujući:

divlja deponija jeste mesto, javna površina, na kojoj se nalaze nekontrolisano odložene različite vrste otpada i koje ne ispunjava uslove utvrđene propisom kojim se uređuje odlaganje otpada na deponije;

delatnost upravljanja otpadom jeste sakupljanje, transport, skladištenje, ponovno iskorišćenje (uključujući i sortiranje) i odlaganje otpada, uključujući i nadzor nad tim operacijama i naknadni monitorig lokacija odlaganja, a uključujući i radnje koje obavljaju trgovac i posrednik;

dozvola za upravljanje otpadom jeste rešenje nadležnog organa kojim se pravnom licu ili preduzetniku odobrava obavljanje delatnosti upravljanja otpadom i utvrđuju uslovi postupanja sa otpadom na način koji obezbeđuje najmanji rizik po zdravlje ljudi i životnu sredinu;

držalac otpada jeste proizvođač otpada, fizičko ili pravno lice ili preduzetnik koji ima faktičku vlast nad otpadom;

farmaceutski otpad jesu svi lekovi, preparati i sirovine, uključujući i njihovu primarnu ambalažu, kao i sav pribor korišćen za njihovu pripremu i primenu.

industrijski otpad jeste otpad iz bilo koje industrije ili sa lokacije na kojoj se nalazi industrija, osim jalovine nastale prilikom istraživanja, eksploatacije, pripreme i skladištenja mineralnih sirovina na istražnom i eksploatacionom polju;

inertni otpad jeste otpad koji nije podložan bilo kojim fizičkim, hemijskim ili biološkim promenama, ne rastvara se, ne sagoreva ili na drugi način fizički ili hemijski reaguje, nije biološki razgradiv ili ne utiče nepovoljno na druge materije sa kojima dolazi u kontakt na način koji može da dovede do povećanja zagađenja životne sredine ili ugrozi zdravlje ljudi, a ukupno izluživanje i sadržaj zagađujućih materija u otpadu i ekotoksičnost izluženih materija ne smeju biti značajni, a posebno ne smeju da ugrožavaju kvalitet površinskih i/ili podzemnih voda;

karakterizacija otpada jeste postupak ispitivanja kojim se utvrđuju fizičko- hemijske, hemijske i biološke osobine i sastav otpada, odnosno određuje da li otpad sadrži ili ne sadrži jednu ili više opasnih karakteristika;

klasifikacija otpada jeste postupak svrstavanja otpada na jednu ili više lista otpada koje su utvrđene posebnim propisom, a prema njegovom poreklu, sastavu i daljoj nameni;

komercijalni otpad jeste otpad koji nastaje u privrednim društvima, ustanovama i drugim institucijama koje se u celini ili delimično bave trgovinom, uslugama, kancelarijskim poslovima, sportom, rekreacijom ili zabavom, osim komunalnog i industrijskog otpada;

kompostiranje jeste tretman biorazgradivog otpada pod dejstvom mikroorganizama, u cilju stvaranja komposta, u prisustvu kiseonika i pod kontrolisanim uslovima;

komunalni otpad jeste mešoviti i odvojeno sakupljeni otpad iz domaćinstva, koji uključuje papir i karton, staklo, metal, plastiku, bio otpad, drvo, tekstil, ambalažu, otpad od električne i elektronske opreme, otpad od baterija i akumulatora, kabasti otpad uključujući dušeke i nameštaj kao i mešoviti i odvojeno sakupljeni otpad iz drugih izvora, gde je takav otpad sličan po prirodi i sastavu otpada iz domaćinstva. Komunalni otpad ne uključuje otpad iz proizvodnje, poljoprivrede, šumarstva, ribarstva, septičkih jama i kanalizacione mreže i prečišćavanja otpadnih voda uključujući kanalizacioni mulj, otpadna vozila ili otpad od građenja i rušenja. Ovom definicijom ne dovodi se u pitanje raspodela odgovornosti za upravljanje otpadom između javnih i privatnih subjekata;

medicinski otpad jeste otpad koji nastaje iz objekata u kojima se obavlja zdravstvena zaštita ljudi ili životinja i/ili sa drugih mesta u kojima se pružaju zdravstvene i druge usluge (iz dijagnostike, eksperimentalnog rada, laboratorija, čišćenja, održavanja i dezinfekcije prostora i opreme), a obuhvata neopasan i opasan medicinski otpad, i to:

materijalno ponovno iskorišćenje jeste svaki postupak ponovnog iskorišćenja, isključujući ponovno iskorišćenje u energetske svrhe i prethodnu preradu u materijale koji će se koristiti kao gorivo ili druga sredstva za proizvodnju energije; uključuje, između ostalog, pripremu za ponovnu upotrebu, reciklažu i nasipanje;

mobilno postrojenje za upravljanje otpadom jeste pokretna tehnička jedinica za koju nadležni organ ne izdaje građevinsku dozvolu a u kojoj se otpad tretira (operacijama R1 do R12, D8, D9, D13 i D14) na mestu nastanka otpada, odnosno na drugoj lokaciji proizvođača otpada ili na lokaciji za koju operater mobilnog postrojenja za upravljanje otpadom poseduje dozvolu za skladištenje iste vrste otpada koji je predviđen za tretman i na kojoj ispunjava uslove za tretman predmetnog otpada, uz prethodno pribavljenu saglasnost jedinice lokalne samouprave;

najbolje dostupne tehnike (BAT) jesu najbolje dostupne tehnike u skladu sa zakonom kojim se uređuje integrisano sprečavanje i kontrola zagađivanja životne sredine;

nasipanje jeste svaka operacija ponovnog iskorišćenja gde se odgovarajući neopasni otpad koristi u svrhe rekultivacije u iskopanim područjima ili u inženjerske svrhe u uređenju pejzaža. Otpad koji se koristi za nasipanje mora da zameni materijale koji nisu otpad a koji bi se inače u tu svrhu koristili, da bude pogodan za gore navedene svrhe i da bude ograničen na količinu koja je striktno neophodna za postizanje te svrhe;

neopasan otpad jeste otpad koji nema karakteristike opasnog otpada;

nesanitarna deponija (smetlište) jeste mesto gde jedinice lokalne samouprave odlažu otpad u polukontrolisanim uslovima, kojim upravlja javno komunalno preduzeće i koje ima određenu infrastrukturu (ogradu, kapiju, buldožer), a telo deponije nije izgrađeno u skladu sa propisom kojim se uređuje odlaganje otpada na deponije (nema vodonepropusni sloj, drenažni sistem za odvođenje otpadnih voda i dr);

odvojeno sakupljanje jeste sakupljanje otpada pri čemu se različite vrste sakupljenog otpada čuvaju odvojeno po vrsti i svojstvima tako da se olakša njihov poseban tretman;

odlaganje otpada jeste bilo koja operacija koja nije ponovno iskorišćenje otpada, čak i kada ta operacija ima za sekundarnu posledicu nastajanje supstance ili energije (D neiscrpna lista operacija odlaganja otpada);

organizovano tržište otpadom jeste funkcionalni okvir koji omogućava efikasan, održiv i transparentan promet otpadom;

otpad jeste svaka materija ili predmet koji držalac odbacuje, namerava ili je neophodno da odbaci;

otpad od građenja i rušenja jeste otpad koji nastaje izvođenjem građevinskih i drugih radova na izgradnji i rušenju objekata, adaptacijama, renoviranju, rekonstruisanju stambenih, industrijskih i drugih objekata, održavanju i zameni infrastrukturnih objekata, kao i iskopima za stambenu, industrijsku i putnu infrastrukturu, i to:

otpad od hrane jeste hrana (supstanca ili proizvod, prerađen, delimično prerađen ili neprerađen, a namenjen za ljudsku upotrebu ili za koji se može očekivati da će ga ljudi upotrebiti), koja je postala otpad;

opasan otpad jeste otpad koji po svom poreklu, sastavu ili koncentraciji opasnih materija može prouzrokovati opasnost po životnu sredinu i zdravlje ljudi i ima najmanje jednu od opasnih karakteristika utvrđenih posebnim propisima, uključujući i ambalažu u koju je opasan otpad bio ili jeste upakovan;

operater jeste svako pravno lice ili preduzetnik koje, u skladu sa propisima, upravlja postrojenjem za upravljanje otpadom ili ga kontroliše ili je ovlašćen za donošenje ekonomskih odluka u oblasti tehničkog funkcionisanja postrojenja i na čije ime se izdaje dozvola za upravljanje otpadom;

PCB jesu polihlorovani bifenili (PCB), polihlorovani terfenili (PCT), monometil-tetrahlorodifenilmetani, monometil-dihlorodifenilmetani, monometil- dibromodifenilmetani ili bilo koja smeša koja sadrži neku od ovih materija u koncentraciji većoj od 0,005 procentnog masenog udela; PCB otpadi jesu otpadi, uključujući uređaje, objekte, materijale ili tečnosti koje sadrže, sastoje se ili su kontaminirani PCB;

ponovno iskorišćenje otpada je svaka operacija čiji je glavni rezultat upotreba otpada u korisne svrhe kada otpad zamenjuje druge materijale koje bi inače trebalo upotrebiti za tu svrhu ili otpad koji se priprema kako bi ispunio tu svrhu, u postrojenju ili šire u privrednim delatnostima (R neiscrpna lista operacija ponovnog iskorišćenja otpada);

ponovna upotreba jeste svaka operacija kojom se proizvod ili njegovi delovi koji nisu otpad ponovno koriste za istu svrhu za koju su namenjeni;

posebni tokovi otpada jesu oni za čije je upravljanje potrebno propisati posebne mere koje se odnose na sakupljanje, transport, skladištenje, odnosno tretman (istrošene baterije i akumulatori, otpadna ulja, otpadne gume, otpad od električnih i elektronskih proizvoda, otpadne fluorescentne cevi koje sadrže živu, otpadna živa, živina jedinjenja i otpad koji sadrži živu, PCB i PCB otpad, POPs otpad, otpad koji sadrži azbest, otpadna vozila, medicinski otpad, farmaceutski otpad, otpad iz proizvodnje titan dioksida, ambalaža i ambalažni otpad, otpad od građenja i rušenja, otpadni mulj iz postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda);

posrednik jeste pravno lice ili preduzetnik koji organizuje ponovno iskorišćenje ili odlaganje otpada u ime drugih lica;

postrojenje za upravljanje otpadom jeste stacionarna ili mobilna tehnička jedinica za tretman otpada, koja zajedno sa građevinskim delom čini tehnološku celinu, odnosno skladište otpada;

potvrda za obavljanje delatnosti upravljanja otpadom jeste rešenje nadležnog organa kojim se pravnom licu ili preduzetniku odobrava obavljanje delatnosti upravljanja otpadom i utvrđuju uslovi postupanja sa otpadom na način koji obezbeđuje najmanji rizik po zdravlje ljudi i životnu sredinu;

prekogranično kretanje otpada jeste kretanje otpada iz jedne oblasti pod jurisdikcijom jedne države ili kroz oblast koja nije pod nacionalnom jurisdikcijom bilo koje države, pod uslovom da su najmanje dve države uključene u kretanje;

podnosilac obaveštenja (notifikacije) o prekograničnom kretanju otpada jeste lice koje je uvoznik ili izvoznik otpada, a koje može biti: proizvođač otpada, sakupljač, skladištar, trgovac, posrednik ili drugi držalac otpada;

potvrda prijave za prekogranično kretanje otpada jeste rešenje nadležnog organa kojim se odobrava prekogranično kretanje otpada za pojedine vrste neopasnog otpada u skladu sa posebnim propisom;

prevencija obuhvata mere preduzete pre nego što supstanca, materijal ili proizvod postane otpad, kojima se smanjuju količine otpada, uključujući ponovnu upotrebu proizvoda ili produženje životnog ciklusa proizvoda, ili štetnih uticaja proizvedenog otpada na životnu sredinu i zdravlje ljudi, ili sadržaj opasnih supstanci u materijalima i proizvodima;

priprema za ponovnu upotrebu otpada jesu operacije ponovnog iskorišćenja otpada koje se odnose na proveru, čišćenje ili popravku kojima se proizvodi ili delovi tih proizvoda koji su postali otpad, pripremaju tako da mogu biti ponovno upotrebljeni, bez bilo kakve druge prethodne obrade;

proizvođač otpada jeste svako lice čijom aktivnošću nastaje otpad (primarni proizvođač otpada) ili svako lice čijom aktivnošću prethodnog tretmana, mešanja ili drugim postupcima dolazi do promene sastava ili svojstava otpada;

proizvođač proizvoda jeste pravno lice ili preduzetnik koji u okviru svoje delatnosti izrađuje, proizvodi i prodaje proizvod, bez obzira na način prodaje, uključujući prodaju na daljinu ili uvozi proizvod u Republiku Srbiju i stavlja proizvod na tržište Republike Srbije;

region za upravljanje otpadom jeste prostorna celina koja obuhvata više susednih jedinica lokalne samouprave koje, u skladu sa sporazumom koji zaključuju te jedinice lokalne samouprave, zajednički upravljaju otpadom u cilju uspostavljanja održivog sistema upravljanja otpadom;

reciklaža jeste svaka operacija (R2 do R10 i R12) ponovnog iskorišćenja kojom se otpad prerađuje u proizvod, materijale ili supstance bez obzira da li se koriste za prvobitnu ili drugu namenu, uključujući preradu organskih materijala, osim ponovnog iskorišćenja u energetske svrhe i prerade u materijale koji su namenjeni za korišćenje kao gorivo ili za nasipanje;

sakupljanje otpada jeste prikupljanje otpada, uključujući i razvrstavanje i privremeno skladištenje kod proizvođača otpada za potrebe transporta do postrojenja za upravljanje otpadom ili sakupljanje od fizičkih lica u skladu sa zakonom kojim se propisuju komunalne delatnosti;

sakupljač otpada jeste preduzetnik ili pravno lice koje sakuplja otpad;

sekundarna sirovina jeste otpad koji se može koristiti za reciklažu radi dobijanja sirovine za proizvodnju istog ili drugog proizvoda (papir, karton, metal, staklo, plastika i dr);

skladištenje otpada jeste privremeno čuvanje otpada na lokaciji držaoca otpada, u centrima za sakupljanje, transfer stanicama i drugim lokacijama u skladu sa ovim zakonom, kao i aktivnost operatera u objektu opremljenom i registrovanom za skladištenje otpada;

solidifikacija jesu procesi koji menjaju fizičko stanje otpada korišćenjem aditiva bez promene hemijskih svojstava otpada;

stabilizacija jesu procesi kojima se menja opasnost sastojaka u otpadu i transformiše opasan otpad u neopasan otpad;

spaljivanje (insineracija) jeste termički tretman otpada u stacionarnom ili mobilnom postrojenju sa ili bez iskorišćenja energije proizvedene sagorevanjem putem oksidacije, kao i ostalim postupcima termičkog tretmana otpada, kao što su piroliza, gasifikacija ili plazma postupak, ako se supstance koje su rezultat obrade naknadno spaljuju;

su-spaljivanje (ko-insineracija) jeste termički tretman otpada u stacionarnom ili mobilnom postrojenju čija je prvenstvena svrha proizvodnja energije ili proizvoda i koji koristi otpad kao osnovno ili dodatno gorivo, uključujući tretman putem oksidacije, kao i ostale postupke termičkog tretmana otpada kao što su piroliza, gasifikacija ili plazma postupak, ako se supstance koje su rezultat obrade naknadno spaljuju;

trgovac otpadom jeste svako pravno lice ili preduzetnik koji u svoje ime kupuje i kasnije prodaje otpad;

transfer stanica jeste mesto do kojeg se otpad doprema i privremeno skladišti radi razdvajanja ili pretovara pre transporta na tretman otpada;

transport otpada jeste prevoz otpada van mesta nastanka otpada odnosno van postrojenja koji obuhvata utovar, prevoz (kao i pretovar) i istovar otpada a koji je regulisan posebnim propisima;

tretman otpada obuhvata operacije ponovnog iskorišćenja ili odlaganja, uključujući prethodnu pripremu za ponovno iskorišćenje ili odlaganje;

upravljanje otpadom jeste sprovođenje propisanih mera za postupanje sa otpadom u okviru sakupljanja, transporta, skladištenja, ponovnog iskorišćenja (uključujući razvrstavanje) odnosno odlaganja otpada, uključujući i nadzor nad tim aktivnostima i brigu o postrojenjima za upravljanje otpadom posle zatvaranja kao i aktivnosti koje preduzima trgovac odnosno posrednik;

piroliza otpada jeste hemijski proces tokom kojeg dolazi do razlaganja organske frakcije otpada pri povišenoj temperaturi i u odsustvu kiseonika;

gasifikacija otpada je proces tretmana otpada pri kome se u prisustvu oksidacionog sredstva (kiseonik, vodena para, itd) odvija nepotpuna oksidacija (nepotpuno sagorevanje), pri čemu nastaje otpadna gasna smeša;

plazma postupak jeste tretman otpada na visokim temperaturama stvorenim električnim lukom, tj. elektropražnjenjem u inertnoj atmosferi, pri čemu se otpad razlaže na gasovite produkte i čvrsti ostakljeni ostatak;

otpadni mulj jeste mulj nastao u postrojenjima za prečišćavanje komunalnih i industrijskih otpadnih voda i u drugim sličnim uređajima za prečišćavanje otpadnih voda.

Načelo izbora najoptimalnije opcije za životnu sredinu Izbor najoptimalnije opcije za životnu sredinu je sistematski i konsultativni proces donošenja odluka koji obuhvata zaštitu i očuvanje životne sredine. Primena izbora najoptimalnije opcije za životnu sredinu ustanovljava, za date ciljeve i okolnosti, opciju ili kombinaciju opcija koja daje najveću dobit ili najmanju štetu za životnu sredinu u celini, uz prihvatljive troškove i profitabilnost, kako dugoročno, tako i kratkoročno.

Načelo samodovoljnosti Primena načela samodovoljnosti podrazumeva uspostavljanje integrisane i odgovarajuće mreže postrojenja za ponovno iskorišćenje i odlaganje mešanog komunalnog otpada sakupljenog iz domaćinstava, uključujući sakupljanje ove vrste otpada koji nastaje kod drugih proizvođača otpada, uzimajući u obzir najbolje dostupne tehnike, u skladu sa ovim zakonom. Mreža tih postrojenja treba da bude projektovana tako da omogući Republici Srbiji ostvarivanje načela samodovoljnosti u odlaganju otpada, kao i u ponovnom iskorišćenju otpada, uzimajući u obzir geografske karakteristike regiona i potrebu za posebnim postrojenjima za pojedine vrste otpada. Ova mreža treba da omogući odlaganje ili ponovno iskorišćenje otpada u jednom od najbližih odgovarajućih postrojenja, najprimerenijim metodama i tehnologijama, kako bi se osigurao visok nivo zaštite životne sredine i javnog zdravlja.

Načelo blizine i regionalnog pristupa upravljanju otpadom Otpad se tretira ili odlaže što je moguće bliže mestu njegovog nastajanja, odnosno u regionu u kojem je proizveden da bi se u toku transporta otpada izbegle neželjene posledice na životnu sredinu. Izbor lokacije postrojenja za ponovno iskorišćenje ili odlaganje otpada vrši se u zavisnosti od lokalnih uslova i okolnosti, vrste otpada, njegove zapremine, načina transporta i odlaganja, ekonomske opravdanosti, kao i od mogućeg uticaja na životnu sredinu. Regionalno upravljanje otpadom obezbeđuje se razvojem i primenom regionalnih strateških planova zasnovanih na evropskom zakonodavstvu i nacionalnoj politici.

Načelo hijerarhije upravljanja otpadom Hijerarhija upravljanja otpadom predstavlja redosled prioriteta u praksi upravljanja otpadom. Hijerarhija upravljanja otpadom se primenjuje kao prioritetan redosled u prevenciji i upravljanju otpadom, propisima i javnim politikama:

Načelo odgovornosti Proizvođači, uvoznici, distributeri i prodavci proizvoda koji utiču na porast količine otpada odgovorni su za otpad koji nastaje usled njihovih aktivnosti. Proizvođač snosi najveću odgovornost jer utiče na sastav i osobine proizvoda i njegove ambalaže. Proizvođač je obavezan da brine o smanjenju nastajanja otpada, razvoju proizvoda koji su reciklabilni, razvoju tržišta za ponovnu upotrebu i reciklažu svojih proizvoda.

Načelo „zagađivač plaća” Zagađivač mora da snosi pune troškove posledica svojih aktivnosti. Troškovi nastajanja, ponovnog iskorišćenja i odlaganja otpada moraju se uključiti u cenu proizvoda.