Zakon o potvrđivanju sporazuma u skladu sa konvencijom ujedinjenih nacija o pravu mora o očuvanju i održivom korišćenju morske biološke raznovrsnosti područja izvan nacionalne jurisdikcije

Status propisa

Na snazi

Prikazana Verzija

Nema dostupnih verzija

Opšte Informacije

DonosilacNarodna skupština Republike Srbije

Zakon o potvrđivanju sporazuma u skladu sa konvencijom ujedinjenih nacija o pravu mora o očuvanju i održivom korišćenju morske biološke raznovrsnosti područja izvan nacionalne jurisdikcije

DEO IIČl. 9.–16.

MORSKI GENETIČKI RESURSI, UKLjUČUJUĆI PRAVEDNU I JEDNAKU RASPODELU KORISTI

Član9.

Ciljevi

Ciljevi ovog dela su:
a)
pravedna i jednaka raspodela koristi koje proizilaze iz aktivnosti u vezi sa morskim genetičkim resursima i iz informacija o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa na područjima izvan nacionalne jurisdikcije radi očuvanja i održivog korišćenja morske biološke raznovrsnosti na područjima izvan nacionalne jurisdikcije;
b)
izgradnja i razvoj kapaciteta strana, naročito država u razvoju, pre svega najmanje razvijenih država, država u razvoju bez izlaza na more, država sa nepovoljnim geografskim položajem, malih ostrvskih država u razvoju, obalnih afričkih država, arhipelaških država i država u razvoju sa srednjim dohotkom, za sprovođenje aktivnosti u vezi sa morskim genetičkim resursima i informacijama o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa na području izvan nacionalne jurisdikcije;
c)
stvaranje znanja, naučnog razumevanja i tehnoloških inovacija, uključujući i kroz razvoj i sprovođenje pomorskih naučnih istraživanja, kao osnovnih doprinosa sprovođenju ovog Sporazuma;
d)
razvoj i transfer morske tehnologije u skladu sa ovim Sporazumom.
Član10.

Primena

1. Odredbe ovog Sporazuma primenjuju se na aktivnosti u vezi sa morskim genetičkim resursima i informacijama o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa na područjima izvan nacionalne jurisdikcije koji se prikupljaju i generišu nakon stupanja na snagu ovog Sporazuma za dotičnu stranu. Primena odredbi ovog Sporazuma proširuje se na korišćenje morskih genetičkih resursa i informacija o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa na područjima izvan nacionalne jurisdikcije koji se prikupljaju ili generišu pre stupanja na snagu, osim ako se strana u pisanoj formi, u skladu sa članom 70, prilikom potpisivanja, ratifikacije, odobrenja ili prihvatanja ovog Sporazuma pozove na izuzeće.
2. Odredbe iz ovog dela ne primenjuju se na:
a)
ribolov uređen relevantnim međunarodnim pravom i aktivnosti povezane sa ribolovom; ili
b)
ribu ili druge žive morske resurse za koje je poznato da su ulovljeni u ribolovu i aktivnostima u vezi sa ribolovom na područjima izvan nacionalne jurisdikcije, osim ako su takve ribe ili drugi živi morski resursi uređeni kao korišćenje u skladu sa ovim delom.
3. Obaveze iz ovog dela se ne primenjuju na vojne aktivnosti strane, uključujući vojne aktivnosti državnih plovila i vazduhoplova koji se koriste u nekomercijalne svrhe. Obaveze iz ovog dela u vezi sa korišćenjem morskih genetičkih resursa i informacija o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa na područjima izvan nacionalne jurisdikcije primenjuju se na nevojne aktivnosti strane.
Član11.

Aktivnosti povezane sa morskim genetičkim resursima na

područjima izvan nacionalne jurisdikcije
1. Aktivnosti povezane sa morskim genetičkim resursima i informacijama o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa na područjima izvan nacionalne jurisdikcije mogu obavljati sve strane, bez obzira na njihov geografski položaj, kao i fizička ili pravna lica pod jurisdikcijom strana. Takve aktivnosti se sprovode u skladu sa ovim Sporazumom.
2. Strane promovišu saradnju u svim aktivnostima u vezi sa morskim genetičkim resursima i informacijama o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa na područjima izvan nacionalne jurisdikcije.
3. Pri prikupljanju morskih genetičkih resursa in situ na područjima izvan nacionalne jurisdikcije uzimaju se u obzir prava i legitimni interesi obalnih država na područjima pod njihovom nacionalnom jurisdikcijom i interesi drugih država na područjima izvan nacionalne jurisdikcije, u skladu sa Konvencijom. U tu svrhu, strane će nastojati da sarađuju, prema potrebi, uključujući i putem posebnih načina za funkcionisanje mehanizma za razmenu informacija utvrđenog članom 51, u cilju sprovođenja ovog Sporazuma.
4. Nijedna država ne može zahtevati ili ostvariti suverenitet ili suverena prava nad morskim genetičkim resursima na područjima izvan nacionalne jurisdikcije. Nijedan takav zahtev ili ostvarivanje suvereniteta ili suverenih prava neće biti priznati.
5. Prikupljanje morskih genetičkih resursa in situ na područjima izvan nacionalne jurisdikcije ne predstavlja pravni osnov ni za kakvo pravo na deo morske životne sredine ili njenih resursa.
6. Aktivnosti u vezi sa morskim genetičkim resursima i informacijama o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa na područjima izvan nacionalne jurisdikcije u interesu su svih država i u korist čitavog čovečanstva, naročito u kontekstu unapređenja naučnih saznanja čovečanstva i promocije očuvanja i održivog korišćenja morske biološke raznovrsnosti, posebno uzimajući u obzir interese i potrebe država u razvoju.
7. Aktivnosti u vezi sa morskim genetičkim resursima i informacijama o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa na područjima izvan nacionalne jurisdikcije sprovode se isključivo u miroljubive svrhe.
Član12.

Obaveštavanje o aktivnostima povezanim sa morskim genetičkim resursima

i informacijama o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa na područjima izvan nacionalne jurisdikcije
1. Strane preduzimaju neophodne zakonodavne, upravne ili političke mere kako bi osigurale da se informacije dostavljaju mehanizmu za razmenu informacija u skladu sa ovim delom.
2. Sledeće informacije se dostavljaju mehanizmu za razmenu informacija što je pre moguće ili šest meseci pre in situ prikupljanja morskih genetičkih resursa na područjima izvan nacionalne jurisdikcije:
a)
uslovi pod kojima i ciljevi zbog kojih se prikupljanje sprovodi, uključujući, prema potrebi, sve programe kojima pripada;
b)
predmet istraživanja ili, ako je poznato, morski genetički resursi na koje se istraživanje odnosi ili koji se prikupljaju i svrhe u koje će se takvi resursi prikupljati;
c)
geografska područja na kojima će se prikupljanje sprovoditi;
d)
sažetak o metodama i sredstvima koja će se koristiti za prikupljanje, uključujući naziv, tonažu, vrstu i klasu plovila, naučnu opremu i/ili metode istraživanja;
e)
informacije o svim drugim doprinosima većim predloženim programima;
f)
očekivani datum prvog dolaska i konačnog odlaska istraživačkih plovila ili upotrebe opreme i njenog uklanjanja, u zavisnosti od slučaja;
g)
naziv(i) institucije(a) pod čijim će se okriljem sprovesti istraživanje i ime osobe odgovorne za projekat;
h)
mogućnosti za naučnike iz svih država, naročito za naučnike iz država u razvoju, da budu uključeni u projekat ili povezani sa njim;
i)
očekivani obim u kojem bi države kojima bi mogla biti potrebna tehnička pomoć i koje je zatraže, naročito države u razvoju, mogle da učestvuju ili da budu zastupljene u projektu;
j)
plan upravljanja podacima izrađen u skladu sa otvorenim i odgovornim upravljanjem podacima, uzimajući u obzir postojeću međunarodnu praksu.
3. Nakon dostavljanja informacija iz stava 2. u tekstu iznad, mehanizam za razmenu informacija će automatski generisati standardizovanu identifikacionu oznaku serije za područja izvan nacionalne jurisdikcije „BBNJ”.
4. Ukoliko se informacije dostavljene mehanizmu za razmenu informacija bitno izmene pre planiranog prikupljanja, ažurirane informacije se dostavljaju mehanizmu za razmenu informacija u razumnom roku, a najkasnije do početka in situ prikupljanja, kada je to moguće.
5. Strane osiguravaju da se sledeće informacije, zajedno sa standardizovanom identifikacionom oznakom serije „BBNJ”, dostave mehanizmu za razmenu informacija čim postanu dostupne, a najkasnije godinu dana od in situ prikupljanja morskih genetičkih resursa na područjima izvan nacionalne jurisdikcije:
a)
repozitorijum ili baza podataka gde su ili će biti deponovane informacije o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa;
b)
gde su ili će biti deponovani ili čuvani svi morski genetski resursi prikupljeni in situ;
c)
izveštaj sa detaljnim opisom geografskog područja sa kojeg su morski genetički resursi prikupljeni, uključujući informacije o geografskoj širini, dužini i dubini prikupljanja, i, u meri u kojoj je to moguće, nalaze iz sprovedene aktivnosti;
d)
sva neophodna ažuriranja plana upravljanja podacima navedena u skladu sa stavom (2)(z) iz dela iznad.
6. Strane osiguravaju da se uzorci morskih genetičkih resursa i informacije o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa na područjima izvan nacionalne jurisdikcije koji se nalaze u repozitorijumima ili bazama podataka pod njihovom jurisdikcijom mogu identifikovati kao uzorci i podaci koji potiču iz područja izvan nacionalne jurisdikcije, u skladu sa važećom međunarodnom praksom i u meri u kojoj je to izvodljivo.
7. Strane osiguravaju da se za repozitorijume, u meri u kojoj je to izvodljivo, i baze podataka pod njihovom jurisdikcijom, svake dve godine izrađuje zbirni izveštaj o pristupu morskim genetičkim resursima i informacijama o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa povezanim sa njihovom standardizovanom identifikacionom oznakom serije „BBNJ” i da se izveštaj stavlja na raspolaganje odboru za pristup i raspodelu koristi osnovanom u skladu sa članom 15.
8. Ako morski genetički resursi iz područja izvan nacionalne jurisdikcije, i kada je to izvodljivo, informacije o digitalnim sekvencama takvih resursa podležu korišćenju, uključujući i fizička i pravna lica pod njihovom jurisdikcijom koja ih koriste u komercijalne svrhe, strane osiguravaju da sledeće informacije, uključujući standardizovanu identifikacionu oznaku serije „BBNJ”, ako je dostupna, budu dostavljene mehanizmu za razmenu informacija čim postanu dostupne:
a)
ukoliko postoje, rezultati korišćenja kao što su publikacije, priznati patenti, ako su dostupni i u meri u kojoj je to moguće, i proizvodi;
b)
ako su dostupne, detaljne informacije koje su nakon prikupljanja dostavljene mehanizmu za razmenu informacija, a povezane su sa morskim genetičkim resursima koji su bili predmet korišćenja;
c)
mesto na kome se čuva izvorni uzorak koji se koristi;
d)
predviđeni načini pristupanja morskim genetičkim resursima i informacijama o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa koji su predmet korišćenja, kao i plan upravljanja tim podacima;
e)
nakon stavljanja na tržište, informacije o prodaji relevantnih proizvoda i daljim koracima, ako su dostupne.
Član13.

Tradicionalno znanje autohtonog stanovništva i lokalnih zajednica povezano

sa morskim genetičkim resursima na područjima izvan nacionalne jurisdikcije
Strane preduzimaju zakonodavne, upravne ili političke mere, prema potrebi i u zavisnosti od slučaja, kako bi osigurale da se tradicionalnom znanju autohtonog stanovništva i lokalnih zajednica koje je povezano sa morskim genetičkim resursima na područjima izvan nacionalne jurisdikcije može pristupati samo uz dobrovoljan, prethodni i informisani pristanak ili odobrenje i uključivanje tog autohtonog stanovništva i lokalnih zajednica. Pristup takvom tradicionalnom znanju može biti olakšan mehanizmom za razmenu informacija. Pomenutom tradicionalnom znanju se pristupa i ono se upotrebljava prema uzajamno dogovorenim uslovima.
Član14.

Pravedna i jednaka raspodela koristi

1. Koristi koje proizilaze iz aktivnosti u vezi sa morskim genetičkim resursima i informacija o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa na područjima izvan nacionalne jurisdikcije dele se na pravedan i jednak način u skladu sa ovim delom i doprinose očuvanju i održivom korišćenju morske biološke raznovrsnosti na područjima izvan nacionalne jurisdikcije.
2. Nenovčana korist deli se u skladu sa ovim Sporazumom, između ostalog, u sledećim oblicima:
a)
pristup uzorcima i zbirkama uzoraka u skladu sa važećom međunarodnom praksom;
b)
pristup informacijama o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa u skladu sa važećom međunarodnom praksom;
c)
otvoreni pristup naučnim podacima koji su vidljivi, dostupni, interoperabilni i ponovo upotrebljivi (FAIR) u skladu sa važećom međunarodnom praksom i otvorenim i odgovornim upravljanjem podacima;
d)
informacije sadržane u obaveštenjima, zajedno sa standardizovanim identifikacionim oznakama serija „BBNJ”, dostavljene u skladu sa članom 12, u javno pretraživim i dostupnim oblicima;
e)
transfer morske tehnologije u skladu sa relevantnim modalitetima iz dela V ovog Sporazuma;
f)
izgradnja kapaciteta, uključujući finansiranje istraživačkih programa i mogućih partnerstava, posebno onih od direktnog i velikog značaja, između naučnika i istraživača u istraživačkim projektima, kao i posebnih inicijativa, naročito za države u razvoju, uzimajući u obzir posebne okolnosti malih ostrvskih država u razvoju i najmanje razvijenih država;
g)
veća tehnička i naučna saradnja, posebno sa naučnicima iz država u razvoju i naučnim institucijama u njima;
h)
drugi oblici koristi koje je utvrdila Konferencija strana, uzimajući u obzir preporuke odbora za pristup i raspodelu koristi osnovanog u skladu sa članom 15.
3. Strane preduzimaju neophodne zakonodavne, upravne ili političke mere kako bi osigurale da se morski genetički resursi i informacije o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa na područjima izvan nacionalne jurisdikcije, zajedno sa standardizovanim identifikacionim oznakama serija „BBNJ”, koje koriste fizička ili pravna lica pod njihovom jurisdikcijom, deponuju u javno dostupnim repozitorijumima i bazama podataka, koji se održavaju na nacionalnom ili međunarodnom nivou, najkasnije tri godine nakon početka takvog korišćenja ili čim postanu dostupni, uzimajući u obzir važeću međunarodnu praksu.
4. Pristup morskim genetičkim resursima i informacijama o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa na područjima izvan nacionalne jurisdikcije u repozitorijumima i bazama podataka pod jurisdikcijom strane može se omogućiti ako su ispunjeni sledeći razumni uslovi:
a)
potreba za očuvanjem fizičkog integriteta morskih genetičkih resursa;
b)
razumni troškovi povezani sa održavanjem relevantne banke gena, biorepozitorijuma ili baze podataka u kojoj se čuvaju uzorci, podaci ili informacije;
c)
razumni troškovi povezani sa obezbeđivanjem pristupa morskim genetičkim resursima, podacima ili informacijama;
d)
drugi razumni uslovi u skladu sa ciljevima ovog Sporazuma i mogućnost da se takav pristup po poštenim i najpovoljnijim uslovima, kao i po povoljnim i povlašćenim uslovima, osigura istraživačima i istraživačkim institucijama iz država u razvoju.
5. Novčana korist od korišćenja morskih genetičkih resursa i informacija o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa na područjima izvan nacionalne jurisdikcije, uključujući upotrebu u komercijalne svrhe, dele se na pravedan i jednak način u okviru finansijskog mehanizma uspostavljenog u skladu sa članom 52. radi očuvanja i održivog korišćenja morske biološke raznovrsnosti na područjima izvan nacionalne jurisdikcije.
6. Nakon stupanja na snagu ovog Sporazuma, strane koje su razvijene države daju godišnje doprinose posebnom fondu iz člana 52. Stopa doprinosa strane iznosi 50% procenjenog doprinosa te strane budžetu koji je usvojila Konferencija strana u skladu sa članom 47, stav 6(d). Takvo plaćanje se nastavlja sve dok Konferencija strana ne donese odluku u skladu sa stavom 7. u nastavku.
7. Konferencija strana odlučuje o modalitetima za raspodelu novčanih koristi od korišćenja morskih genetičkih resursa i informacija o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa na područjima izvan nacionalne jurisdikcije, uzimajući u obzir preporuke odbora za pristup i raspodelu koristi osnovanog u skladu sa članom 15. Ukoliko se iscrpe svi napori za postizanje konsenzusa, odluka se donosi tročetvrtinskom većinom glasova strana koje su prisutne i glasaju. Plaćanja se vrše putem posebnog fonda uspostavljenog u skladu sa članom 52. Modaliteti mogu uključivati sledeće:
a)
plaćanje po etapama;
b)
plaćanja ili doprinosi povezani sa stavljanjem proizvoda na tržište, uključujući plaćanje procenta prihoda od prodaje proizvoda;
c)
naknada po nivoima koja se plaća periodično, zasnovana na diversifikovanom skupu pokazatelja kojima se meri ukupni nivo aktivnosti jedne strane;
d)
drugi oblici o kojima odlučuje Konferencija strana, uzimajući u obzir preporuke odbora za pristup i raspodelu koristi.
8. Kada Konferencija strana usvoji modalitete, strana može dati izjavu da se pomenuti modaliteti neće primenjivati na tu stranu u periodu od najviše četiri godine kako bi se omogućilo dovoljno vremena za sprovođenje. Strana koja da takvu izjavu i dalje izvršava plaćanje navedeno u stavu 6. u delu iznad dok novi modaliteti ne stupe na snagu.
9. Prilikom odlučivanja o modalitetima za raspodelu novčanih koristi od korišćenja informacija o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa na područjima izvan nacionalne jurisdikcije u skladu sa stavom 7, Konferencija strana uzima u obzir preporuke odbora za pristup i raspodelu koristi, priznajući da takvi modaliteti treba da budu međusobno podržavajući i prilagodljivi drugim instrumentima za pristup i raspodelu koristi.
10. Uzimajući u obzir preporuke odbora za pristup i raspodelu koristi osnovanog u skladu sa članom 15, Konferencija strana svake dve godine preispituje i procenjuje novčanu korist od korišćenja morskih genetičkih resursa i informacija o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa na područjima izvan nacionalne jurisdikcije. Prvo preispitivanje te vrste biće sprovedeno najkasnije pet godina nakon stupanja na snagu ovog Sporazuma. U preispitivanju se razmatraju godišnji doprinosi navedeni u stavu 6.
11. Strane preduzimaju neophodne zakonodavne, upravne ili političke mere, prema potrebi, kako bi osigurale da se koristi koje proizilaze iz aktivnosti u vezi sa morskim genetičkim resursima i informacijama o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa na područjima izvan nacionalne jurisdikcije koje sprovode fizička ili pravna lica pod njihovom jurisdikcijom dele u skladu sa ovim Sporazumom.
Član15.

Odbor za pristup i podelu koristi

1. Ovim se osniva odbor za pristup i podelu koristi. Ovaj odbor se, između ostalog, bavi izradom smernica za raspodelu koristi, u skladu sa članom 14, obezbeđujući transparentnost i pravednu i jednaku raspodelu kako novčanih tako i nenovčanih koristi.
2. Odbor za pristup i podelu koristi sastoji se od 15 članova koji poseduju odgovarajuće kvalifikacije u srodnim oblastima, kako bi se obezbedilo efikasno obavljanje zadataka odbora. Strane imenuju članove, a bira ih Konferencija strana, uzimajući u obzir rodnu ravnotežu i pravednu geografsku zastupljenost, uz obezbeđivanje zastupljenosti država u razvoju, uključujući najmanje razvijene države, male ostrvske države u razvoju i države u razvoju bez izlaza na more. O ovlašćenjima i načinima rada odbora odlučuje Konferencija strana.
3. Odbor može davati preporuke Konferenciji strana o pitanjima koja se odnose na ovaj deo, uključujući sledeća pitanja:
a)
smernice ili kodeks ponašanja za aktivnosti u vezi sa morskim genetičkim resursima i informacijama o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa na područjima izvan nacionalne jurisdikcije u skladu sa ovim delom;
b)
mere za sprovođenje odluka koje su donete u skladu sa ovim delom;
c)
stope ili mehanizmi za raspodelu novčanih koristi u skladu sa članom 14;
d)
pitanja koja se odnose na ovaj deo u vezi sa mehanizmom za razmenu informacija;
e)
pitanja koja se odnose na ovaj deo u vezi sa finansijskim mehanizmom uspostavljenim u skladu sa članom 52;
f)
sva ostala pitanja koja se odnose na ovaj deo za koja Konferencija strana od odbora za pristup i raspodelu koristi može zatražiti da ih razmotri.
4. Svaka strana odboru za pristup i raspodelu koristi putem mehanizma za razmenu informacija stavlja na raspolaganje informacije propisane ovim Sporazumom, koje uključuju:
a)
zakonodavne, upravne i mere politike o pristupu i raspodeli koristi;
b)
podatke za kontakt i druge relevantne informacije o nacionalnim kontakt tačkama;
c)
ostale informacije neophodne u skladu sa odlukama koje je donela Konferencija strana.
5. Odbor za pristup i podelu koristi može se konsultovati sa relevantnim pravnim instrumentima i okvirima i relevantnim globalnim, regionalnim, podregionalnim i sektorskim telima i u okviru toga olakšati razmenu informacija o aktivnostima u okviru svojih ovlašćenja, uključujući raspodelu koristi, upotrebu informacija o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa, najbolju praksu, alate i metodologije, upravljanje podacima i stečena iskustva.
6. Odbor za pristup i podelu koristi može davati preporuke Konferenciji strana u vezi sa informacijama dobijenim u skladu sa stavom 5. u delu iznad.
Član16.

Monitoring i transparentnost

1. Monitoring i transparentnost aktivnosti u vezi sa morskim genetičkim resursima i informacijama o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa na područjima izvan nacionalne jurisdikcije ostvaruje se obaveštavanjem mehanizma za razmenu informacija, upotrebom standardizovanih identifikacionih oznaka serije „BBNJ“ u skladu sa ovim delom i u skladu sa postupcima koje je Konferencija strana utvrdila prema preporuci odbora za pristup i raspodelu koristi.
2. Strane periodično odboru za pristup i raspodelu koristi podnose izveštaje o sprovođenju odredbi iz ovog dela o aktivnostima u vezi sa morskim genetičkim resursima i informacijama o digitalnim sekvencama morskih genetičkih resursa na područjima izvan nacionalne jurisdikcije i raspodeli koristi od njih, u skladu sa ovim delom.
3. Odbor za pristup i podelu koristi izrađuje izveštaj na osnovu informacija dobijenih putem mehanizma za razmenu informacija i stavlja ga na raspolaganje stranama, koje zatim mogu da dostave komentare. Odbor za pristup i podelu koristi podnosi Konferenciji strana na razmatranje izveštaj sa dobijenim komentarima. Konferencija strana, uzimajući u obzir preporuku odbora za pristup i raspodelu koristi, može doneti odgovarajuće smernice za sprovođenje ovog člana kojima se uzimaju u obzir nacionalne mogućnosti i okolnosti strana.