Ovim zakonom uređuje se proizvodnja, kontrola proizvodnje, dorada, kvalitet, pakovanje, obeležavanje, stavljanje na tržište, postkontrolno ispitivanje i uvoz određenih grupa i vrsta semena i sadnog materijala poljoprivrednog i ukrasnog bilja, kao i druga pitanja od značaja za oblast semena i sadnog materijala poljoprivrednog i ukrasnog bilja.
Odredbe ovog zakona primenjuju se na grupe i vrste semena i sadnog materijala poljoprivrednog i ukrasnog bilja, i to na: žitarice, industrijsko bilje, repu, krompir, krmno bilje, povrće, voće, vinovu lozu, hmelj, kao i na ukrasno bilje, čije se seme i sadni materijal proizvodi i stavlja na tržište.
Ministar nadležan za poslove poljoprivrede (u daljem tekstu: ministar) propisuje vrste poljoprivrednog i ukrasnog bilja.
uzorke semena i sadnog materijala poljoprivrednog i ukrasnog bilja, u količinama propisanim u skladu sa ovim zakonom:
(1)
koje pravno lice koje se bavi ispitivanjem i oplemenjivanjem bilja u oblasti ratarstva, povrtarstva, voćarstva, vinogradarstva i ukrasnog bilja, proizvodi, prima ili šalje drugom pravnom licu koje se bavi ispitivanjem i oplemenjivanjem u ovim oblastima, radi naučnih istraživanja i izvođenja eksperimenata,
(2)
koji se koriste za priznavanje sorti i zaštite prava oplemenjivača,
(3)
koji se koriste za međulaboratorijska ispitivanja,
(4)
koji se koriste za potrebe banke biljnih gena;
2)
oplemenjivačevo seme;
3)
seme i sadni materijal koji je namenjen izvozu;
4)
seme i sadni materijal starih sorti koje se tradicionalno gaje i koriste u poljoprivrednoj proizvodnji na određenom području.
Ministar propisuje maksimalnu količinu semena i sadnog materijala koja se može koristiti kao uzorak, za pojedine grupe i vrste poljoprivrednog i ukrasnog bilja.
Ministar propisuje vrste semena i sadnog materijala starih sorti koje se tradicionalno gaje na određenom području i koriste u poljoprivrednoj proizvodnji.
Pojedini izrazi upotrebljeni u ovom zakonu imaju sledeće značenje:
1)
dorada semena jeste postupak koji obuhvata više tehnoloških faza (sušenje, čišćenje, selektiranje, kalibriranje, piliranje, pakovanje, plombiranje i obeležavanje) u kojima se seme priprema za stavljanje na tržište, tretiranje pesticidima ili biostimulatorskim sredstvima registrovanim za tu namenu;
2)
izvoz semena i sadnog materijala jeste iznošenje semena i sadnog materijala iz carinskog područja Republike Srbije, osim tranzita;
3)
ISTA sertifikat jeste dokument o kvalitetu partije semena u međunarodnom prometu (ISTA – Međunarodna organizacija za ispitivanje semena);
4)
kategorija semena i sadnog materijala jeste određena generacija umnožavanja, odnosno određeni stepen kvaliteta;
5)
kvalitet semena jeste originalnost sorte, genetička čistoća, sadržaj vlage, klijavost, čistoća, zdravstveno stanje semena, masa 1000 semena i druga svojstva;
6)
kvalitet sadnog materijala jeste poreklo, pripadnost sorti i vrsti, originalnost sorte, zdravstveno stanje, vegetativna razvijenost, kao i pogodnost za setvu, sadnju i reprodukciju;
7)
kontrola jeste postupak kontrole proizvodnje semena i sadnog materijala poljoprivrednog i ukrasnog bilja od strane ministarstva nadležnog za poslove semena i sadnog materijala (u daljem tekstu: Ministarstvo);
8)
kontrola pod nadzorom Ministarstva (u daljem tekstu: kontrola pod nadzorom) jeste postupak kontrole proizvodnje koju obavlja ovlašćeni proizvođač semena, odnosno sadnog materijala poljoprivrednog i ukrasnog bilja nad sopstvenom proizvodnjom;
9)
lokalno tržište jeste područje opštine na kome se nalazi mesto proizvodnje malog proizvođača, kao i područje opština koja se graniče sa tom opštinom;
10)
mali proizvođač jeste preduzetnik koji proizvodi sadni materijal određenih biljnih vrsta čija je proizvodnja namenjena prodaji na lokalnom tržištu krajnjem korisniku koji nije profesionalno uključen u proizvodnju i stavljanje na tržište;
11)
mesto proizvodnje semena i sadnog materijala poljoprivrednog i ukrasnog bilja jeste zaokružena proizvodna jedinica, uključujući i useve za proizvodnju semena, objekte za proizvodnju sadnog materijala, izolacioni pojas, postrojenja, mašine i opremu;
12)
malo pakovanje semena jeste pakovanje određene vrste semena maksimalno dozvoljene težine, u skladu sa ovim zakonom;
13)
naturalno seme jeste nedorađeno seme koje se kao takvo ne može koristiti za setvu;
14)
oplemenjivačevo seme jeste prvobitna količina semena sorte ili linije hibrida umnožena u momentu njenog stvaranja koju održava oplemenjivač i kao takvo se ne može staviti na tržište;
15)
OECD sertifikat jeste sertifikat koji se izdaje za sorte koje su upisane u Listu sorti Organizacije za ekonomsku saradnju i razvoj -Organisation for Economic Co-operation and Development (u daljem tekstu: OECD) i za koje je izvršena kontrola u skladu sa pravilima OECD;
16)
partija jeste određena količina ili broj jedinki semena i sadnog materijala poljoprivrednog i ukrasnog bilja koja se prepoznaje po poreklu, identičnosti i kvalitetu;
17)
proizvodnja semena i sadnog materijala poljoprivrednog i ukrasnog bilja jeste dobijanje semena i sadnog materijala umnožavanjem ili drugim uobičajenim postupcima za određene vrste poljoprivrednog i ukrasnog bilja;
18)
plombiranje jeste postupak u kome su pakovanja semena i sadnog materijala poljoprivrednog i ukrasnog bilja zapečaćena na takav način da se ne mogu otvoriti bez oštećenja pakovanja, odnosno ako je sadni materijal upakovan u snop, plombiranje jeste vezivanje na takav način da se biljke ili delovi biljaka koji čine deo snopa ne mogu razdvojiti bez oštećenja veze ili veza;
19)
sadni materijal poljoprivrednog i ukrasnog bilja (u daljem tekstu: sadni materijal) jeste reproduktivni sadni materijal, sadnice: voćaka, vinove loze, hmelja i ukrasnog bilja, kao i rasad povrća i matične biljke, osim reproduktivnog materijala šumskog drveća;
20)
seme poljoprivrednog i ukrasnog bilja (u daljem tekstu: seme) jeste generativni ili vegetativni deo poljoprivrednog i ukrasnog bilja koji se koristi za umnožavanje i proizvodnju poljoprivrednog i ukrasnog bilja;
21)
sorta jeste skup biljaka unutar jedinstvene botaničke klasifikacije najniže poznate kategorije, koji je definisan izražavanjem osobina koje su posledica datog genotipa ili kombinacije genotipova i različit od drugog skupa biljaka bar po jednoj od datih osobina i koji predstavlja jedinicu u odnosu na mogućnost sorte za razmnožavanje bez promena;
22)
stavljanje na tržište jeste prodaja, držanje radi prodaje, ponuda, svako raspolaganje, nabavka ili ustupanje trećem licu semena i sadnog materijala radi komercijalnog korišćenja sa ili bez naknade, osim isporuka semena i sadnog materijala pružaocima usluga za doradu ili pakovanje pod uslovom da pružalac usluga ne stiče pravo vlasništva nad semenom i sadnim materijalom koji je tako isporučen;
23)
uvoz semena i sadnog materijala jeste unošenje semena i sadnog materijala na carinsko područje Republike Srbije, osim tranzita;
24)
uzorak jeste najmanja propisana količina semena i sadnog materijala koja reprezentuje partiju iz koje je uzet uzorak semena i sadnog materijala, radi ispitivanja kvaliteta;
25)
uzorkivač jeste fizičko lice koje vrši uzorkovanje semena i sadnog materijala;
26)
uzorkovanje jeste uzimanje uzoraka semena i sadnog materijala u skladu sa odgovarajućim metodama, radi provere sortnosti, ispitivanja kvaliteta semena i sadnog materijala i za postkontrolna ispitivanja.
Termini izraženi u ovom zakonu u gramatičkom muškom rodu podrazumevaju prirodni muški i ženski rod lica na koja se odnose.
Poslove u oblasti semena i sadnog materijala, u okviru svojih ovlašćenja, obezbeđuje Republika Srbija preko Ministarstva, kao i drugih subjekata, u skladu sa ovim zakonom.
Ministarstvo u oblasti semena i sadnog materijala, u skladu sa ovim zakonom, obavlja sledeće poslove:
1)
uspostavlja i vodi registar u oblasti semena i sadnog materijala;
2)
kontrolu proizvodnje semena i sadnog materijala;
3)
izdavanje uverenja o priznavanju semenskog useva i sertifikata o proizvodnji sadnog materijala;
4)
ispitivanje kvaliteta semena i sadnog materijala;
5)
izdavanje etiketa za seme i sadni materijal;
6)
izdavanje sertifikata za seme;
7)
postkontrolno ispitivanje semena i sadnog materijala.
Poslove iz Ministarstvo može putem konkursa ustupiti privrednom društvu čiji je osnivač Republika Srbija i koje je registrovano u Registru privrednih subjekata da u okviru svoje delatnosti obavlja stručne poslove u oblasti semena i sadnog materijala (u daljem tekstu: poljoprivredna stručna služba).
Laboratorijske i sa njima povezane stručne poslove za ispitivanje kvaliteta semena i sadnog materijala, kao i izdavanje sertifikata za seme obavlja organ uprave u sastavu Ministarstva - Direkcija za nacionalne referentne laboratorije osnovana zakonom kojim se uređuje bezbednost hrane (u daljem tekstu: Direkcija).
Poslove ispitivanja kvaliteta semena i sadnog materijala iz
može da obavlja i akreditovana laboratorija izabrana konkursom i sa kojom je zaključen ugovor (u daljem tekstu: ovlašćena laboratorija), u skladu sa ovim zakonom.
Ovlašćena laboratorija mora biti akreditovana u skladu sa standardom SRPS ISO/IEC 17025 – Opšti zahtevi za kompetentnost laboratorija za ispitivanje i laboratorija za etaloniranje.
Na osnovu odluke o izboru, Ministarstvo sa pravnim licem kome je dodeljeno obavljanje poslova u oblasti semena i sadnog materijala, zaključuje ugovor kojim se utvrđuju:
1)
poslovi u oblasti semena i sadnog materijala koji su predmet ugovora;
2)
odgovorno lice koje će obavljati određene poslove u oblasti semena i sadnog materijala;
3)
metode, način i postupak obavljanja poslova u oblasti semena i sadnog materijala;
4)
međusobna prava, obaveze i odgovornosti;
5)
vreme za koje se zaključuje ugovor;
6)
način finansiranja poslova za koje se zaključuje ugovor.
Proizvodnjom, doradom, stavljanjem na tržište i uvozom semena, kao i proizvodnjom, stavljanjem na tržište i uvozom sadnog materijala može da se bavi pravno lice i preduzetnik koji je upisan u Registar privrednih subjekata, odnosno u drugi odgovarajući registar u skladu sa posebnim propisom i koji je upisan u Registar semena i sadnog materijala (u daljem tekstu: Registar).
U Registar se ne upisuje:
1)
pravno lice i preduzetnik koji se bavi isključivo stavljanjem na tržište malih pakovanja semena, odnosno stavljanjem u maloprodaju sadnog materijala u originalnom pakovanju i/ili stavljanjem u maloprodaju semena i sadnog materijala ukrasnog bilja;
2)
mali proizvođač rasada povrća i sadnog materijala ukrasnog bilja.
upisuje se u Registar ako ispunjava uslove u pogledu objekata, odgovarajuće opreme i uređaja, kao i u pogledu stručnog kadra, u skladu sa ovim zakonom.
Ministar donosi rešenje o upisu u Registar, u roku od 15 dana od dana podnošenja zahteva.
je konačno i protiv njega se može pokrenuti upravni spor.
Ministar propisuje uslove u pogledu objekata, odgovarajuće opreme, uređaja i stručnog kadra koje mora da ispunjava pravno lice i preduzetnik za upis u Registar, obrazac zahteva za upis u Registar, promenu podataka i brisanje iz Registra, kao i dokumentaciju koja se dostavlja uz zahtev, po grupi i vrsti.
Registar uspostavlja i vodi Ministarstvo kao jedinstvenu, centralnu i elektronsku bazu podataka, radi evidentiranja i praćenja poslova u oblasti semena i sadnog materijala.
Pravno lice i preduzetnik upisan u Registar dužan je da:
1)
prati kritične tačke u proizvodnom procesu semena i sadnog materijala koji mogu da utiču na njihov kvalitet, a naročito na sortnost i zdravstveno stanje, kao i da obezbedi da seme i sadni materijal ispunjava propisane uslove, u skladu sa ovim zakonom;
2)
sprovodi radnje radi sprečavanja pojave i širenja štetnih organizama, u skladu sa propisom kojim se uređuje zdravlje bilja;
3)
obezbedi sledljivost i identitet svake partije semena i sadnog materijala u svim fazama proizvodnje i dorade, skladištenja, stavljanja na tržište i uvoza semena i sadnog materijala;
4)
vodi evidenciju i čuva podatke o: poreklu i kvalitetu semena i sadnog materijala upotrebljenog za umnožavanje, praćenju kritičnih tačaka u proizvodnji semena i sadnog materijala, pojavi štetnih organizama i preduzetim radnjama radi sprečavanja pojave i širenja štetnih organizama, kao i o radnjama koje su preduzete da bi se obezbedila usaglašenost proizvedenog semena i sadnog materijala sa propisom kojim se uređuje zdravlje bilja;
5)
vodi evidenciju i čuva podatke o kupovini i prodaji, odnosno nabavljenom semenu i sadnom materijalu;
6)
omogući vršenje kontrole i sprovođenje naloženih mera tokom kontrole proizvodnje i inspekcijskog nadzora;
7)
ispunjava i ostale dužnosti u skladu sa ovim zakonom i propisima kojim se uređuje zdravlje bilja.
Pravno lice i preduzetnik upisan u Registar dužan je da podatke iz evidencije iz čuva najmanje godinu dana, osim za sadni materijal voćaka, vinove loze, hmelja i višegodišnjeg ukrasnog bilja koji je dužan da čuva najmanje pet godina.