Nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji ako tuženi ima prebivalište, odnosno sedište u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
Ako tuženi nema prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji niti u kojoj drugoj državi, nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji ako tuženi ima boravište u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
Ako su parnične stranke jugoslovenski državljani, nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji i kad tuženi ima boravište u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
Ako u parnici ima više tuženih sa svojstvom materijalnih suparničara, nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji i kad jedan od tuženih ima prebivalište, odnosno sedište u Savenoj Republici Jugoslaviji.
Kad se o pravnom odnosu odlučuje u vanparničnom postupku, nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji ako lice prema kome je podnesen zahtev ima prebivalište, odnosno sedište u Saveznoj Republici Jugoslaviji, a kad u postupku učestvuje samo jedno lice - ako to lice ima prebivalište, odnosno sedište u Saveznoj Republici Jugoslaviji, osim ako ovim zakonom nije drukčije određeno.
Ako u stranoj državi postoji nadležnost stranog suda u sporovima protiv jugoslovenskih državljana po kriterijumima o nadležnosti kojih nema u odredbama o nadležnosti suda Savezne Republike Jugoslavije, ti kriterijumi će biti merodavni za postojanje nadležnosti suda Savezne Republike Jugoslavije u sporovima u kojima je tuženi državljanin te strane države.
Stranke se mogu sporazumeti o nadležnosti stranog suda samo ako je bar jedna od njih strani državljanin ili pravno lice sa sedištem u inostranstvu, a nije u pitanju spor za koji postoji, po odredbama ovog ili drugog saveznog zakona, isključiva nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije.
Stranke se mogu sporazumeti o nadležnosti suda Savezne Republike Jugoslavije ako je bar jedna stranka jugoslovenski državljanin ili pravno lice sa sedištem u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
Odredbe ne primenjuju se kad je u pitanju nadležnost u stvarima iz .
Kad nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije zavisi od pristanka tuženog da sudi sud Savezne Republike Jugoslavije, smatra se da je tuženi dao pristanak podnošenjem odgovora na tužbu, odnosno prigovora na platni nalog, a nije osporio nadležnost, ili se upustio u raspravljanje.
Kad je odredbama ovog zakona nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije određena pod pretpostavkom da parnična stranka ima jugoslovensko državljanstvo, ta nadležnost postoji i za lica bez državljanstva koja imaju prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
U sporovima protiv jugoslovenskih državljana koji žive u inostranstvu, gde su ih na službu ili na rad uputili državni organ, preduzeće ili drugo pravno lice, nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji ako su oni imali prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
primenjivaće se i u sporovima protiv zajednice osiguranja imovine i lica radi naknade štete trećim licima na osnovu propisa o neposrednoj odgovornosti te zajednice, kao i u sporovima o regresnim zahtevima po osnovu naknade štete protiv regresnih dužnika.
U sporovima o imovinskopravnim zahtevima nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji ako se na teritoriji Savezne Republike Jugoslavije nalazi imovina tuženog ili predmet koji se tužbom traži.
Nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji i u sporovima zbog obaveza nastalih za vreme boravka tuženog u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
U sporovima protiv fizičkog ili pravnog lica koje ima sedište u inostranstvu, za obaveze koje su nastale u Saveznoj Republici Jugoslaviji ili koje se moraju izvršiti na teritoriji Savezne Republike Jugoslavije nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji ako to lice ima na teritoriji Savezne Republike Jugoslavije svoje predstavništvo ili zastupništvo ili ako je u Saveznoj Republici Jugoslaviji sedište pravnog lica kome je povereno vršenje njegovih poslova.
Isključiva nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji u sporovima o pravu svojine i o drugim stvarnim pravima na nepokretnosti, u sporovima zbog smetanja poseda na nepokretnosti, kao i u sporovima nastalim iz zakupnih ili najamnih odnosa u pogledu nepokretnosti, ili iz ugovora o korišćenju stana ili poslovnih prostorija, ako se nepokretnost nalazi na teritoriji Savezne Republike Jugoslavije.
U sporovima o pravu svojine, založnom pravu i drugim pravima na vazduhoplovu, pomorskom brodu i brodu unutrašnje plovidbe, kao i o zakupnim odnosima u pogledu vazduhoplova i broda, nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji i kad se na teritoriji Savezne Republike Jugoslavije vodi upisnik u koji je vazduhoplov, odnosno brod upisan.
U sporovima zbog smetanja poseda na vazduhoplovu i brodu iz
nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji i kad se na teritoriji Savezne Republike Jugoslavije vodi upisnik u koji je vazduhoplov, odnosno brod upisan, ili kad je na teritoriji Savezne Republike Jugoslavije nastalo smetanje.
U sporovima o imovinskim odnosima bračnih drugova u pogledu imovine u Saveznoj Republici Jugoslaviji nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji i kad tuženi nema prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji, a tužilac u vreme podnošenja tužbe ima prebivalište ili boravište u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
Ako se pretežni deo imovine nalazi u Saveznoj Republici Jugoslaviji, a drugi deo u inostranstvu, sud Savezne Republike Jugoslavije može odlučivati o imovini koja se nalazi u inostranstvu samo u sporu u kome se odlučuje i o imovini u Saveznoj Republici Jugoslaviji, i to samo ako tuženi pristaje da sudi sud Savezne Republike Jugoslavije.
ne dira se u odredbe o isključivoj nadležnosti sudova Savezne Republike Jugoslavije u imovinskopravnim sporovima.
Nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije u sporovima o imovinskim odnosima bračnih drugova po odredbama ovog zakona postoji bez obzira na to da li brak traje ili je prestao, ili je utvrđeno da brak ne postoji.
Nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji u sporovima radi utvrđivanja postojanja ili nepostojanja braka, poništaja braka ili razvoda braka (bračni sporovi) i kad tuženi nema prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji:
1)
ako su oba bračna druga jugoslovenski državljani, bez obzira na to gde imaju prebivalište, ili
2)
ako je tužilac jugoslovenski državljanin i ima prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji, ili
3)
ako su bračni drugovi imali svoje poslednje prebivalište u Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji, a tužilac u vreme podnošenja tužbe ima prebivalište ili boravište u Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji.
Ako je tuženi bračni drug jugoslovenski državljanin i ima prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji, nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije je isključiva.
postoji i kad su bračni drugovi strani državljani koji su imali poslednje zajedničko prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji ili kad tužilac ima prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji, ali samo ako u tim slučajevima tuženi pristaje da sudi sud Savezne Republike Jugoslavije i ako je po propisima države čiji su državljani bračni drugovi dopuštena ta nadležnost.
U sporovima za razvod braka nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji i ako je tužilac jugoslovenski državljanin, a pravo države čiji bi sud bio nadležan ne predviđa ustanovu razvoda braka.
U sporovima za utvrđivanje ili osporavanje očinstva ili materinstva nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji i kad tuženi nema prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji, i to:
1)
ako su tužilac i tuženi jugoslovenski državljani, bez obzira na to gde imaju prebivalište, ili
2)
ako je tužilac jugoslovenski državljanin i ima prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
Ako je tužba podnesena protiv deteta koje je jugoslovenski državljanin i ima prebivalište, odnosno boravište u Saveznoj Republici Jugoslaviji, nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije je isključiva.
postoji i kad su stranke strani državljani ako tužilac ili jedan od tužilaca ima prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji, ali samo ako tuženi pristaje da sudi sud Savezne Republike Jugoslavije i ako je po propisima države čiji je on državljanin dopuštena ta nadležnost.
Nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji u sporovima o čuvanju, podizanju i vaspitanju dece koja su pod roditeljskim staranjem i kad tuženi nema prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji, ako su oba roditelja jugoslovenski državljani.
Ako su tuženi i dete jugoslovenski državljani i ako oboje imaju prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji, nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije je isključiva.
, shodno se primenjuju i na određivanje nadležnosti drugih organa Savezne Republike Jugoslavije kad odlučuju o čuvanju, podizanju i vaspitanju dece pod roditeljskim staranjem.
Nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije u sporovima o zakonskom izdržavanju dece postoji i kad tuženi nema prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji:
1)
ako dete podnosi tužbu i ima prebivalište u Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji, ili
2)
ako su tužilac i tuženi jugoslovenski državljani, bez obzira na to gde imaju prebivalište, ili
3)
ako je tužilac maloletno dete i jugoslovenski je državljanin.
Nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije u sporovima o zakonskom izdržavanju koji nisu navedeni
postoji i kad tuženi nema prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji ako je tužilac jugoslovenski državljanin i ima prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
Nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije u sporovima o zakonskom izdržavanju između bračnih drugova i između bivših bračnih drugova postoji i ako su bračni drugovi imali svoje poslednje zajedničko prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji, a tužilac u vreme suđenja i dalje ima prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
Nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije u sporovima o zakonskom izdržavanju postoji i ako tuženi ima imovinu u Saveznoj Republici Jugoslaviji iz koje se može naplatiti izdržavanje.
Prilikom odlučivanja o lišenju i vraćanju roditeljskog prava, produženju roditeljskog prava, stavljanju roditelja u položaj staraoca u pogledu upravljanja dečijom imovinom, oglašenju deteta rođenim u braku, kao i prilikom odlučivanja o drugim stvarima koje se odnose na lično stanje i odnose između roditelja i dece, nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji i kad ne postoje pretpostavke iz
ako su podnosilac zahteva i lice prema kome se podnosi zahtev jugoslovenski državljani, odnosno kad u postupku učestvuje samo jedno lice ako je to lice jugoslovenski državljanin.
Za davanje dozvole za stupanje u brak nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji ako je podnosilac zahteva jugoslovenski državljanin, odnosno ako je jedan od podnosilaca zahteva jugoslovenski državljanin, bez obzira na to gde lica koja žele da stupe u brak imaju prebivališta.
Nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije je isključiva ako je maloletnik koji traži dozvolu za stupanje u brak jugoslovenski državljanin, odnosno ako su oba lica koja žele da stupe u brak jugoslovenski državljani, a brak se zaključuje u inostranstvu.
Za raspravljanje nepokretne zaostavštine jugoslovenskih državljana postoji isključiva nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije ako se ta zaostavšitna nalazi u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
Ako se nepokretna zaostavština jugoslovenskog državljanina nalazi u inostranstvu, nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji samo ako po pravu države u kojoj se nalaze nepokretnosti nije nadležan njen organ.
Nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije za raspravljanje pokretne zaostavštine jugoslovenskog državljanina postoji ako se pokretnosti nalaze na teritoriji Savezne Republike Jugoslavije ili ako po pravu države u kojoj se pokretnosti nalaze nije nadležan strani organ, odnosno ako taj organ odbija da raspravlja zaostavštinu.
Odredbe odnose se i na nadležnost u sporovima iz naslednopravnih odnosa i na sporove o potraživanjima poverilaca prema zaostavštini.
Za raspravljanje nepokretne zaostavštine stranog državljanina postoji isključiva nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije ako se nepokretnosti nalaze u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
Za raspravljanje pokretne zaostavštine stranog državljanina koja se nalazi u Saveznoj Republici Jugoslaviji nadležan je sud Savezne Republike Jugoslavije, osim ako u državi ostavioca sud nije nadležan za raspravljanje pokretne imovine jugoslovenskih državljana.
Odredbe odnose se i na nadležnost u sporovima iz naslednopravnih odnosa i u sporovima o potraživanjima poverilaca prema zaostavštini.
Kad ne postoji nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije za raspravljanje zaostavštine stranog državljanina, sud može odrediti mere za obezbeđenje zaostavštine i za zaštitu prava prema zaostavštini koja se nalazi u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
Za raspravljanje nepokretne zaostavštine lica bez državljanstva, lica čije se državljanstvo ne može utvrditi ili lica koje ima status izbeglice, isključiva nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji ako se nepokretnost nalazi na teritoriji Savezne Republike Jugoslavije.
Za raspravljanje pokretne zaostavštine lica bez državljanstva, lica čije se državljanstvo ne može utvrditi ili lica koje ima status izbeglice, nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji ako se pokretnosti nalaze u Saveznoj Republici Jugoslaviji ili ako je ostavilac u vreme smrti imao prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
Odredbe odnose se i na nadležnost u sporovima iz naslednopravnih odnosa i u sporovima o potraživanjima poverilaca prema zaostavštini.
Ako ostavilac nije imao prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji, shodno će se primenjivati odredbe koje važe za raspravljanje zaostavštine stranog državljanina, podrazumevajući pod stranom državom državu u kojoj je ostavilac u vreme smrti imao prebivalište.
Organ Savezne Republike Jugoslavije je isključivo nadležan da odlučuje o usvojenju i o prestanku usvojenja lica koje je jugoslovenski državljanin i ima prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
Organ Savezne Republike Jugoslavije nadležan je da odlučuje o usvojenju i o prestanku usvojenja ako je lice koje usvaja jugoslovenski državljanin i ima prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
Kad bračni drugovi zajednički usvajaju, za nadležnost organa Savezne Republike Jugoslavije dovoljno je da je jedan od bračnih drugova jugoslovenski državljanin i da ima prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
Organ Savezne Republike Jugoslavije isključivo je nadležan u stvarima starateljstva jugoslovenskih državljana, bez obzira na to gde imaju prebivalište, ako ovim zakonom nije drukčije određeno.
Organ Savezne Republike Jugoslavije neće doneti odluku i preduzimati mere u stvarima starateljstva jugoslovenskog državljanina koji ima prebivalište u inostranstvu ako utvrdi da je organ nadležan po pravu strane države doneo odluku ili preduzeo mere kojima je obezbeđena zaštita ličnosti, prava i interesa jugoslovenskog državljanina.
Organ Savezne Republike Jugoslavije preduzeće neophodne privremene mere radi zaštite ličnosti, prava i interesa stranog državljanina koji se nalazi ili ima imovinu u Saveznoj Republici Jugoslaviji, o čemu će obavestiti organ države čiji je državljanin to lice.
Organ Savezne Republike Jugoslavije doneće odluku i preduzeće mere u stvarima starateljstva stranog državljanina koji ima prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji ako zaštitu njegove ličnosti, prava i interesa nije obezbedio organ države čiji je on državljanin.
Sud Savezne Republike Jugoslavije isključivo je nadležan za proglašenje nestalog jugoslovenskog državljanina umrlim, bez obzira na to gde je imao prebivalište.
Pred sudom Savezne Republike Jugoslavije može se po pravu Savezne Republike Jugoslavije dokazivati smrt stranog državljanina koji je umro na teritoriji Savezne Republike Jugoslavije.
Sud Savezne Republike Jugoslavije prekinuće postupak na zahtev stranke ako je u toku spor pred stranim sudom u istoj pravnoj stvari i između istih stranaka, i to:
1)
ako je prvo pred stranim sudom pokrenut postupak po odnosnom sporu;
2)
ako je u pitanju spor za čije suđenje ne postoji isključiva nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije;
Kad strani državljanin ili lice bez državljanstva koje nema prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji pokreće parnicu pred sudom Savezne Republike Jugoslavije, dužan je da tuženom, na njegov zahtev, obezbedi parnične troškove.
stavi najdocnije na pripremnom ročištu, a ako pripremno ročište nije održano - na prvom ročištu za glavnu raspravu pre nego što se upusti u raspravljanje o glavnoj stvari, odnosno čim je saznao da postoje pretpostavke za traženje obezbeđenja.
Obezbeđenje parničnih troškova daje se u novcu, ali sud može odobriti da se obezbeđenje daje i u drugom pogodnom obliku.
Tuženi nema pravo na obezbeđenje parničnih troškova:
1)
ako u državi čiji je državljanin tužilac jugoslovenski državljani nisu dužni da daju obezbeđenje;
2)
ako tužilac uživa u Saveznoj Republici Jugoslaviji pravo azila;
3)
ako se tužbeni zahtev odnosi na potraživanje tužioca iz njegovog radnog odnosa u Saveznoj Republici Jugoslaviji;
4)
ako su u pitanju bračni sporovi ili sporovi o utvrđivanju ili osporavanju očinstva ili materinstva i ako je u pitanju zakonsko izdržavanje;
5)
ako je u pitanju menična ili čekovna tužba, protivtužba ili izdavanje platnog naloga.
U slučaju sumnje da li su jugoslovenski državljani, u smislu tačke 1. stava 1. ovog člana, dužni da daju obezbeđenje u državi čiji je državljanin tužilac, objašnjenje daje savezni organ nadležan za poslove pravde.
Sud će u rešenju kojim se usvaja zahtev za obezbeđenje parničnih troškova odrediti iznos obezbeđenja i rok u kome se obezbeđenje mora dati, a upozoriće tužioca na posledice koje zakon predviđa ako ne bude dokazano da je obezbeđenje dato u određenom roku.
Ako tužilac u određenom roku ne dokaže da je dao obezbeđenje za parnične troškove, smatraće se da je tužba povučena, odnosno da je tužilac odustao od pravnog leka ako je zahtev za obezbeđenje stavljen tek u postupak povodom pravnog leka.
Tuženi koji je blagovremeno stavio zahtev da mu tužilac obezbedi parnične troškove nije dužan da nastavi postupak u glavnoj stvari sve dok se pravnosnažno ne odluči o njegovom zahtevu, a ako zahtev bude usvojen - dok tužilac ne položi obezbeđenje.
Ako sud odbije zahtev za obezbeđenje parničnih troškova, može odlučiti da se postupak nastavi i pre nego što rešenje o odbijanju postane pravnosnažno.
Strani državljani imaju pravo na oslobođenje od plaćanja parničnih troškova pod uslovima uzajamnosti.
U slučaju sumnje u postojanje uzajamnosti, u pogledu oslobođenja od plaćanja parničnih troškova objašnjenje daje savezni organ nadležan za poslove pravde.
ne predstavlja uslov za ostvarivanje prava na oslobađanje od plaćanja parničnih troškova, ako strani državljanin ima prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
Lice bez državljanstva ima pravo na oslobađanje od plaćanja parničnih troškova ako ima prebivalište ili boravište u Saveznoj Republici Jugoslaviji.