Zakon o srednjem obrazovanju i vaspitanju

Status propisa

Na snazi

Prikazana Verzija

Opšte Informacije

DonosilacNarodna skupština Republike Srbije

Zakon o srednjem obrazovanju i vaspitanju

IVČl. 33–47

UČENICI

1.Čl. 33–39

Upis učenika i odraslih Pravo na upis

Član33
U školu može da se upiše lice koje je završilo osnovno obrazovanje i vaspitanje.
Lice koje je završilo u inostranstvu osnovno obrazovanje i vaspitanje ili jedan od poslednja dva razreda osnovnog obrazovanja, odnosno koje je završilo u Republici Srbiji stranu školu ili jedan od poslednja dva razreda osnovnog obrazovanja u stranoj školi u Republici Srbiji, posle priznavanja strane školske isprave koje se vrši na osnovu zakona koji uređuje nacionalni okvir kvalifikacija Republike Srbije, može da se upiše u školu, u skladu sa podzakonskim aktom kojim se uređuje postupak upisa u školu.
U prvi razred škole koja ostvaruje programe muzičkog i baletskog obrazovanja i vaspitanja može da se upiše lice koje je završilo osnovno muzičko, odnosno baletsko obrazovanje i vaspitanje, a lice koje nije završilo osnovno muzičko, odnosno baletsko obrazovanje i vaspitanje, ako prethodno položi ispit na nivou programa tog obrazovanja.
Lice koje pohađa osnovno obrazovanje i vaspitanje, a nije ga završilo, a završilo je osnovno muzičko ili baletsko obrazovanje i vaspitanje, može da se upiše u školu koja ostvaruje programe muzičkog i baletskog obrazovanja i vaspitanja radi pohađanja nastave iz umetničkih i stručnih predmeta.
Posle završenog srednjeg obrazovanja i vaspitanja u školu može da se upiše lice radi prekvalifikacije, dokvalifikacije, specijalističkog ili majstorskog obrazovanja. Lice koje se upisuje u školu radi sticanja specijalističkog ili majstorskog obrazovanja mora da ima prethodno završeno odgovarajuće srednje obrazovanje i vaspitanje i najmanje dve godine radnog iskustva.
Planom i programom nastave i učenja utvrđuju se uslovi za sticanje specijalističkog i majstorskog obrazovanja.

Verzija člana

Otvori član u drugoj verziji zakona

2 verzije

Sl. glasnik RS, br. 55/2013, 101/2017, 27/2018, 6/2020, 52/2021, 129/2021, 92/2023 i 19/2025

Izbor otvara URL istog člana u odabranom izdanju.

Član34

Upis u školu za učenike sa smetnjama u razvoju i invaliditetom

U školu za učenike sa smetnjama u razvoju i invaliditetom može da se upiše lice na osnovu mišljenja interresorne komisije i uz saglasnost roditelja, odnosno drugog zakonskog zastupnika.
Član35

Odlučivanje o broju učenika za upis

Škola, čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina, odnosno jedinica lokalne samouprave, do 31. decembra, predlaže Ministarstvu, preko školskih uprava, broj i strukturu upisa učenika po područjima rada i obrazovnim profilima za narednu školsku godinu.
Pri određivanju broja učenika škola u saradnji sa predstavnicima organizacije nadležne za poslove zapošljavanja prema sedištu lokalne samouprave, poslodavcima i članovima nadležnih organa za zapošljavanje u jedinici lokalne samouprave, vodi računa o potrebama privrede i mogućnostima daljeg školovanja budućih učenika.
Nadležni organ u jedinici lokalne samouprave za zapošljavanje u saradnji sa školskom upravom, poslodavcima i drugim zainteresovanim stranama učestvuje u izradi opštinskog odnosno gradskog predloga plana upisa učenika u sve srednje škole sa svoje teritorije. Za škole na teritoriji autonomne pokrajine, nadležni organ autonomne pokrajine utvrđuje broj učenika za upis u školu i dostavlja ga Ministarstvu na saglasnost.
U postupku utvrđivanja broja učenika za upis u školu u kojoj se nastava izvodi na jeziku nacionalne manjine, nacionalni savet nacionalne manjine daje mišljenje. Ukoliko nacionalni savet nacionalne manjine ne dostavi mišljenje u roku od 15 dana od prijema zahteva, smatra se da je mišljenje dato.
Ministarstvo donosi odluku o broju učenika za upis u škole iz
stava 1. ovog člana
 do 31. marta.

Verzija člana

Otvori član u drugoj verziji zakona

2 verzije

Sl. glasnik RS, br. 55/2013, 101/2017, 27/2018, 6/2020, 52/2021, 129/2021, 92/2023 i 19/2025

Izbor otvara URL istog člana u odabranom izdanju.

Član36

Konkurs za upis u školu čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina, odnosno jedinica lokalne samouprave

Upis učenika u prvi razred škole čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina, odnosno jedinica lokalne samouprave, vrši se na osnovu konkursa.
Ministarstvo raspisuje zajednički konkurs za sve škole iz
stava 1. ovog člana
 do 1. maja.
Konkurs sadrži i obaveštenje o jeziku na kojem se ostvaruje obrazovno-vaspitni rad, kao i informacije o prilagođenim uslovima za obrazovanje učenika sa smetnjama u razvoju i invaliditetom.
U postupku upisa učenika u školu i u školu za koju je propisano polaganje prijemnog ispita kojim se proveravaju izuzetne, odnosno posebne sposobnosti, Ministarstvo prikuplja odgovarajuće podatke iz člana 181a Zakona.
Učenici mogu da izvrše uvid u bazu iz člana 36b stav 2. putem portala posvećenog upisu u srednju školu, čiji sadržaj ažurira Ministarstvo, unosom svoje identifikacione šifre.
Uvid u podatke za učenike pojedine škole može se izvršiti samo u toj školi, u posebnoj prostoriji u koju je pristup dozvoljen samo učenicima, njihovim roditeljima, odnosno drugim zakonskim zastupnicima i licima ovlašćenim za sprovođenje i organizaciju ispita.
Škola u toku godine vrši upis kandidata radi sticanja specijalističkog, odnosno majstorskog obrazovanja, stručne osposobljenosti, prekvalifikacije, dokvalifikacije i obuke, uz saglasnost Ministarstva, a u školi u kojoj se nastava izvodi na jeziku nacionalne manjine prethodno se pribavlja mišljenje nacionalnog saveta nacionalne manjine. Ukoliko nacionalni savet nacionalne manjine ne dostavi mišljenje u roku od 15 dana od prijema zahteva, smatra se da je mišljenje dato.
Konkurs za smeštaj učenika u školu sa domom, odnosno u dom učenika, raspisuje se u skladu sa zakonom kojim se uređuje učenički standard.
Podaci iz st. 4. i 5. prikupljaju se iz evidencija koje osnovna škola vodi u skladu sa Zakonom i ovim zakonom. Srednja škola prikuplja rezultate prijemnog ispita u skladu sa podzakonskim aktom kojim se uređuje postupak upisa u srednju školu.

Verzija člana

Otvori član u drugoj verziji zakona

2 verzije

Sl. glasnik RS, br. 55/2013, 101/2017, 27/2018, 6/2020, 52/2021, 129/2021, 92/2023 i 19/2025

Izbor otvara URL istog člana u odabranom izdanju.

Član36a

Upis kandidata po posebnim uslovima

Pojedina lica ili grupe lica mogu da se upišu u srednju školu pod povoljnijim uslovima radi postizanja pune ravnopravnosti u sticanju obrazovanja.
Merila i postupak za upis lica iz
stava 1. ovog člana
, propisuje ministar.
Član36b
Obrada podataka iz
člana 36. stav 4. ovog zakona
 vrši se na način propisan članom 181a Zakona, u cilju ostvarivanja prava na srednje obrazovanje i vaspitanje.
Obrada podataka vrši se elektronski, u okviru baze podataka koju uspostavlja i kojom upravlja Ministarstvo.
Bliže uslove i način održavanja i administriranja baze podataka iz
stava 2. ovog člana
, zatim obrade, unosa i ažuriranja podataka koji se u bazu podataka unose, propisuje ministar.
Prilikom obrade podataka rukovalac je u obavezi da poštuje pravila o srazmernosti obrade u odnosu na cilj koji se namerava ostvariti.

Verzija člana

Otvori član u drugoj verziji zakona

2 verzije

Sl. glasnik RS, br. 55/2013, 101/2017, 27/2018, 6/2020, 52/2021, 129/2021, 92/2023 i 19/2025

Izbor otvara URL istog člana u odabranom izdanju.

Član37

Upis odraslih

Upis odraslih vrši se u skladu sa Zakonom, ovim zakonom i zakonom kojim se uređuje obrazovanje odraslih.
Član38

Redosled kandidata za upis u školu i prijemni ispit

Redosled kandidata za upis u školu utvrđuje se na osnovu uspeha u prethodnom školovanju koje uključuje i uspeh učenika na završnom ispitu.
Kandidat koji se upisuje u umetničku školu (muzička, baletska i umetnička škola likovne oblasti), odnosno na obrazovni profil u oblasti umetnosti, školu ili odeljenje za učenike sa izuzetnim, odnosno posebnim sposobnostima, školu u kojoj se deo nastave ostvaruje na stranom jeziku i školu za talentovane učenike, polaže prijemni ispit za proveru izuzetnih, odnosno posebnih sposobnosti.
Kandidat za upis u školu iz
stava 2. ovog člana
 ima pravo da polaže prijemni ispit na jeziku na kojem je završio osnovno obrazovanje i vaspitanje.
Pravo na rangiranje radi upisa u školu iz
stava 2. ovog člana
 stiče kandidat koji je položio prijemni ispit.
Redosled kandidata za upis u školu iz
stava 2. ovog člana
, sem srednje stručne škole, utvrđuje se na osnovu uspeha na prijemnom ispitu i uspeha u prethodnom školovanju.
Redosled kandidata za upis u srednju stručnu školu u kojoj se deo nastave ostvaruje na stranom jeziku utvrđuje se na osnovu uspeha u prethodnom školovanju.
Kandidat koji je završio poslednja dva razreda osnovnog obrazovanja i vaspitanja na stranom jeziku u inostranstvu ili u stranoj školi u Republici Srbiji, posle priznavanja strane školske isprave, koje se vrši na osnovu zakona koji uređuje nacionalni okvir kvalifikacija Republike Srbije, može da se upiše u školu u kojoj se ostvaruje deo nastave na jeziku na kome je završio poslednja dva razreda osnovnog obrazovanja i vaspitanja, bez polaganja prijemnog ispita, ukoliko je broj učenika u odeljenju posle raspoređivanja manji od trideset, u skladu sa podzakonskim aktom kojim se uređuje upis učenika u školu.
Ukoliko kandidat iz
stava 7. ovog člana
 konkuriše za upis u sve škole osim škole u kojoj se deo nastave ostvaruje na stranom jeziku, iz
stava 2. ovog člana
, polaže prijemni ispit.
Kandidat koji je završio osnovno obrazovanje i vaspitanje ili jedan od poslednja dva razreda osnovnog obrazovanja i vaspitanja u inostranstvu ili koji je u Republici Srbiji završio stranu školu ili jedan od poslednja dva razreda osnovnog obrazovanja i vaspitanja u stranoj školi, upisuje se preko broja određenog za upis učenika, u skladu sa podzakonskim aktom kojim se uređuje upis učenika u školu.
Ukoliko kandidat iz
stava 9. ovog člana
 konkuriše za upis u školu iz
stava 2. ovog člana
, polaže prijemni ispit.
Merila i postupak za utvrđivanje redosleda kandidata za upis u školu, vrednovanje učešća učenika osmog razreda na takmičenjima i vrste takmičenja čija se mesta vrednuju, sadržinu, vreme, mesto i način polaganja prijemnog ispita, uslove za upis kandidata iz člana 33. stav 2,
člana 36a stav 1
, i
člana 40. stav 3. ovog zakona
 i druga pitanja vezana za upis u školu, propisuje ministar.
Član39

Izbor stranog jezika

Učenik u školi nastavlja sa izučavanjem stranih jezika koje je učio u osnovnom obrazovanju i vaspitanju, ukoliko su planom i programom nastave i učenja predviđena dva strana jezika, ili bira jedan od njih ukoliko je predviđen jedan strani jezik, osim ako je planom i programom nastave i učenja predviđeno obavezno učenje određenog stranog jezika.
Ako škola ne može da organizuje nastavu tih jezika zbog nedovoljnog broja prijavljenih učenika (manje od 15 na nivou razreda), u školi se organizuje nastava stranog jezika za koji postoje uslovi.
Izuzetno od
stava 2. ovog člana
, ako škola ne može da organizuje nastavu stranog jezika zbog nedovoljnog broja učenika, škola može da organizuje kombinovanu grupu na nivou dva ili više različitih razreda koja ima najmanje 15 učenika, odnosno kombinovanu grupu na nivou dva ili više različitih razreda koja ima najmanje 12 učenika u odeljenjima za učenike sa posebnim sposobnostima za filološke nauke, uz saglasnost ministra.

Verzija člana

Otvori član u drugoj verziji zakona

2 verzije

Sl. glasnik RS, br. 55/2013, 101/2017, 27/2018, 6/2020, 52/2021, 129/2021, 92/2023 i 19/2025

Izbor otvara URL istog člana u odabranom izdanju.

2.Čl. 40–44

Svojstvo učenika Redovan i vanredan učenik

Član40
Redovan učenik prvog razreda škole je lice koje je upisano u prvi razred radi sticanja srednjeg obrazovanja i vaspitanja ili obrazovanja za rad i mlađe je od 17 godina, a vanredan učenik prvog razreda škole je lice upisano u prvi razred srednjeg obrazovanja i vaspitanja ili obrazovanja za rad i starije je od 17 godina.
Izuzetno od
stava 1. ovog člana
, lice mlađe od 17 godina može da stiče srednje obrazovanje i vaspitanje ili obrazovanje za rad u svojstvu vanrednog učenika, ako opravda nemogućnost redovnog pohađanja nastave, uz saglasnost ministra, i to:
1)
lice koje se profesionalno bavi sportom;
2)
lice čija priroda bolesti objektivno ne dozvoljava redovno pohađanje nastave; 3) u drugim opravdanim slučajevima kada objektivne okolnosti ne dozvoljavaju redovno pohađanje nastave.
Izuzetno od
stava 1. ovog člana
, lice starije od 17 godina koje je prethodne školske godine završilo osnovnu školu u trajanju od osam godina, može u narednoj školskoj godini da se upiše u školu u svojstvu redovnog učenika, u skladu sa podzakonskim aktom kojim se uređuje upis učenika u školu.
Planom i programom nastave i učenja za muzičko, odnosno baletsko obrazovanje i vaspitanje i za obrazovanje i vaspitanje učenika sa smetnjama u razvoju i invaliditetom može se utvrditi druga starosna granica za upis u školu i za sticanje svojstva redovnog učenika.
Izuzetno od , učenik srednje škole osnovane za potrebe unutrašnjih poslova može sticati obrazovanje samo u svojstvu redovnog učenika.

Verzija člana

Otvori član u drugoj verziji zakona

2 verzije

Sl. glasnik RS, br. 55/2013, 101/2017, 27/2018, 6/2020, 52/2021, 129/2021, 92/2023 i 19/2025

Izbor otvara URL istog člana u odabranom izdanju.

Član41

Sticanje svojstva učenika

Svojstvo redovnog, odnosno vanrednog učenika stiče se upisom u školu svake školske godine, pod uslovima utvrđenim Zakonom i ovim zakonom.
Redovan učenik iz
stava 1. ovog člana
 ima pravo da se upiše u odgovarajući razred najkasnije do 31. avgusta, osim ako je započet postupak po zahtevu za zaštitu prava učenika ili vaspitno-disciplinski postupak, kada se vrši upis po okončanju postupka.
Lice o čijem se pravu na priznavanje strane školske isprave odlučuje prema odredbama zakona koji uređuje nacionalni okvir kvalifikacija Republike Srbije, može biti uslovno upisano u naredni razred ukoliko postupak priznavanja nije okončan do isteka roka za upis učenika u školu.
Vanredni učenik iz
stava 1. ovog člana
 ima pravo da se upiše u odgovarajući razred u toku školske godine.
Izuzetno, redovan učenik srednjeg obrazovanja i vaspitanja koji nije položio popravni ispit, može da završi započeti razred u istoj školi naredne školske godine, u svojstvu vanrednog učenika, ponovnim polaganjem nepoloženog ispita, uz obavezu plaćanja naknade stvarnih troškova koje utvrdi škola. Kada završi razred, vanredan učenik ima pravo da se u istoj školskoj godini upiše u naredni razred, u istom svojstvu.

Verzija člana

Otvori član u drugoj verziji zakona

2 verzije

Sl. glasnik RS, br. 55/2013, 101/2017, 27/2018, 6/2020, 52/2021, 129/2021, 92/2023 i 19/2025

Izbor otvara URL istog člana u odabranom izdanju.

Član42

Uporedno školovanje i svojstvo učenika

Učenik ima svojstvo redovnog učenika u jednoj školi, osim ako se uporedo školuje u školi koja ostvaruje programe muzičkog i baletskog obrazovanja i vaspitanja.
Redovan učenik može uporedo da savladava školski program, odnosno deo školskog programa za drugi obrazovni profil, kao vanredan učenik, uz obavezu plaćanja naknade stvarnih troškova.
Redovan učenik koji pohađa program internacionalne mature može uporedo da savladava školski program, odnosno deo školskog programa za drugi smer gimnazije ili drugi obrazovni profil, kao redovan učenik.
Član43

Ispisivanje iz škole i ponovno upisivanje u školu

Redovan učenik, njegov roditelj, odnosno drugi zakonski zastupnik može da podnese pismeni zahtev za izdavanje ispisnice, u toku školske godine.
Učenik iz
stava 1. ovog člana
 može da se upiše u drugu školu u roku od sedam dana od dana uručenja ispisnice.
Učenik iz
stava 1. ovog člana
, koji se ne upiše u školu u propisanom roku, ima pravo da naredne školske godine izvrši ponovni upis u istu školu i u isti razred, osim učenika srednje škole osnovane za potrebe unutrašnjih poslova.
Ukoliko u toku trajanja vaspitno-disciplinskog postupka učenik srednje škole, roditelj, odnosno drugi zakonski zastupnik podnese zahtev da se učenik ispiše iz škole, škola će doneti rešenje kojim se izdavanje ispisnice odlaže do okončanja vaspitno-disciplinskog postupka, u skladu sa Zakonom.
Na rešenje iz
stava 4. ovog člana
 učenik, njegov roditelj, odnosno drugi zakonski zastupnik, nema pravo žalbe ali ima pravo na sudsku zaštitu u upravnom sporu.
Rešenje iz
stava 4. ovog člana
 škola donosi u roku od dva radna dana od dana podnošenja zahteva.
Prilikom upisivanja učenika u drugu školu u toku školske godine, podaci o izrečenim vaspitnim i vaspitno-disciplinskim merama moraju biti uneti u odgovarajući deo obrasca ispisnice.
Škola u kojoj učenik nastavlja školovanje je u obavezi da prati ponašanje učenika i sprovodi pojačan vaspitni rad, u skladu sa Zakonom.
Član44

Prelazak učenika u drugu školu, odnosno na drugi obrazovni profil

Učenik može da pređe u drugu školu, odnosno na drugi obrazovni profil, radi završavanja započetog školovanja, osim u školu, odnosno obrazovni profil za čiji upis je propisana obaveza polaganja prijemnog ispita.
3.Čl. 45–47

Prava i obaveze učenika Pohvaljivanje i nagrađivanje učenika

Član45
Učenik koji se ističe u učenju i drugim aspektima školskog rada pohvaljuje se ili nagrađuje.
Opštim aktom škole određuju se uslovi i način dodeljivanja pohvala i nagrada, kao i za izbor učenika generacije.

Verzija člana

Otvori član u drugoj verziji zakona

2 verzije

Sl. glasnik RS, br. 55/2013, 101/2017, 27/2018, 6/2020, 52/2021, 129/2021, 92/2023 i 19/2025

Izbor otvara URL istog člana u odabranom izdanju.

Član46
Kao poseban oblik priznanja u toku školovanja učeniku se dodeljuje diploma ili nagrada za izuzetan opšti uspeh, odnosno za izuzetan uspeh iz pojedinih nastavnih oblasti ili predmeta i izuzetna postignuća u bilo kojoj oblasti rada škole.
Vrste diploma, odnosno nagrada, uslove i način njihovog dodeljivanja utvrđuje ministar.
Član47

Obaveze učenika

Redovan učenik je dužan da pohađa nastavu i izvršava druge obaveze utvrđene Zakonom, ovim zakonom i opštim aktima škole.
Roditelj, odnosno drugi zakonski zastupnik učenika iz
stava 1. ovog člana
 dužan je da u roku od osam dana od dana izostanka učenika dostavi lekarsko opravdanje ili drugi relevantni dokument o opravdanosti izostanka.
Vanredan učenik polaže ispite iz svih predmeta utvrđenih školskim programom, osim iz predmeta fizičko vaspitanje - ako je stariji od 20 godina, i izvršava druge obaveze utvrđene Zakonom, ovim zakonom i opštim aktima škole.
Vladanje vanrednog učenika ne ocenjuje se.
Učenik koji je smešten u dom u sastavu škole odgovara za povredu obaveze, odnosno zabrane propisane Zakonom i zakonom kojim se uređuje učenički standard.

Verzija člana

Otvori član u drugoj verziji zakona

2 verzije

Sl. glasnik RS, br. 55/2013, 101/2017, 27/2018, 6/2020, 52/2021, 129/2021, 92/2023 i 19/2025

Izbor otvara URL istog člana u odabranom izdanju.